شهاب عنبران  shahab anbaran عانبان شهاب

شاهرخ شهابی عنبرانی:
بخش عنبران در۳۴ کیلومتری شهر اردبیل، رو در روی کوه سبلان واقع است. عنبران منطقه‌‏ای خوش‌منظره، خوش آب و هوا و دارای موقعیت طبیعی مساعدی است. این منطقه از ایران زمین به جهت دراختیار داشتن ویژگیهای قومی وفرهنگی اصیل ایرانی در مطالعات جامعه شناسی، تاریخی ومردم شناختی از اهمیت ویژه ای برخوردار میباشد. پوشش محلی ولباس باستانی،زبان اصیل تالشی،آداب ورسوم، معماری اماکن مسکونی و… ازدلائل توجه خاص اندیشمندان حوزه ایرانشناسی به عنبران بشمار میرود. صنایع دستی بکر ودست نخورده روستاهای بخش عنبران مرزهای شهرت را درنوردیده ودر اقصی نقاط جهان نام ایران را فریاد میزندتا جاییکه پرونده شهر مرزی عنبران بعنوان «بزرگترین شهر دارهای گلیم جهان»در کتاب گینتس تحت بررسی بوده و پس از بررسیهای فنی نام شهر ایرانی و تالش نشین عنبران در فهرست رکوردهای جهان ماندگار خواهد شد. وقتی لایه های زندگی اجتماعی تاریخ ایران را ورق بزنیم شباهتهای بارزی در زندگی کنونی مردم عنبران و نوشته های تاریخی را شاهد خواهیم بود،که بخوبی زمینه های آشنایی نسل جوان با پیشینه اصیل ایرانیمان را فراهم میسازد. دراین کوتاه سخن به اختصاربخشی از واقعیات مدنیت وزندگی اهالی منطقه عنبران به رشته تحریردرآمده، باشد که علاقمندان به فرهنگ ، هنر وتمدن ایرانی بیش از پیش درحفظ وحراست از این گنجینه گرانسنگ تلاش وکوشش نمایند:
زبان باستانی مردم عنبران:
اردبیل دارای جاذبه های گردشگری طبیعی وتاریخی بسیاریست اما وقتی گردشگران داخلی وخارجی متوجه وجود سه زبان بزرگ بشری (ترکی،تالشی وتاتی)دراستان اردبیل میشوند، احساس خوشایندی راتجربه میکنند، برایشان بسیار جالب است که این زبانها از کجاآمده اند. برای پاسخ به این حس جستجوگری کمی آنطرف اردبیل چسبیده به گردنه حیران وتفرجگاه فندقلو به منطقه عنبران رفته ودر کوی و برزن شهرها و روستاهای این بخش مرزی نوای عشق به میهن را به زبان تالشی میشنوند که گواهی براصالت تاریخی زبان مردم عنبران است. ( مرزنشینیم جونیم بدو ایرونرو / بنوشتم آز دل وجونو ایرونرو / آز عاشقیم ب ایرون مرزه میلان / جونیم بدو خونیم بدو ایرونرو ) ترجمه فارسی: مرزنشینم جان میدهم برای ایران/ می نویسم از دل وجان برای ایران / من عاشق حریم و حد ومرزایرانم / جان میدهم خون میدهم برای ایران. این زبان دارای هزاران سال پیشنیه تاریخی در اردبیل و ماورای مرزهای ایران زمین وشهرهای جمهوری آذربایجان بوده وگنجینه ای ارزشمند از لغات اصیل ایرانی بشمار میرود.
لباسهای محلی و باستانی بانوان عنبران :
بانوان عنبران از جمله زنان ایرانی هستند که هنوز به پوشاک سنتی و محلی خود پایبند هستند و از آنها در بیشتر اوقات و بخصوص در جشن ها و مجالس عروسی استفاده می کنند. پوشش و حجاب کامل و تنوع رنگ ها و پارچه ها، جلوه خاصی به لباس محلی زنان در این منطقه بخشیده است. از جمله نکات قابل توجه این است که پایبندی به استفاده از لباس محلی حتی در میان زنان شهرنشین این استان علاوه بر زنان روستایی دیده می شود و با قدم زدن در خیابان ها این موضوع به خوبی مشاهده می گردد. لباس محلی وسنتی زنان عنبران از سه بخش اصلی سرپوش، بالاتنه وپایین تنه تشکیل شده است که مجموع این سه بخش، پوشش کاملی را برای زنان به همراه دارد. سرپوش لباس محلی زنان عنبران شامل یک پارچه روپوش یا همان روسری به نام « پلند « pelende)) است که به طور معمول دارای بیش از یک متر طول و بین ۶۰تا ۷۰سانتیمتر عرض می باشد. که در زبان فارسی همان روسری نامیده میشود. بخش بالاتنه لباسهای محلی زنان عنبران، همان پیراهن یا « ش ای»((sha-e) است که شامل یک پارچه دو متری می باشد و از زیر گردن تا کف پای زنان را می پوشاند. این پیراهن ردا مانند ، دارای آستین و سرآستین. بخش پایین این لباس ها که به عبارتی زیباترین بخش آن نیز به شمار می آید همان «شالو»(shalo) یا تنبان است که بیشترین حجم پارچه را در این لباس سنتی در برمی گیرد. معمولاً برای دامن این لباس های محلی بین پنج تا ۱۲متر پارچه مصرف می شود. طوری که این دامن از بالا کشدار و کاملا چین خورده است ودرپایین آن تزیین هایی مانند نوار دوزی یا پارچه های پلیسه دار به کار می رود. رنگ لباس متناسب با شرایط سنی انتخاب می گردد. طوری که برای دختران نوجوان و کودک بیشتر از رنگ های شاد و حجم کمتر پارچه و برای دختران جوان رنگ های روشن تر با پارچه بیشتر استفاده می شود. با افزایش سن زنان نیز رنگ این لباس ها بیشتر به سمت تیره و خاکستری مانند سبز یشمی یا سورمه ای سوق پیدا می کند. امروزه استفاده از لباس محلی و سنتی بیشتر در زنان بالای۳۰سال عنبران دیده می شود اما در جشن ها و مجالس عروسی اکثر زنان و دختران به عنوان یک سنت از لباس های محلی شاد و متنوع استفاده می کنند. یکی ازدلایل ماندگاری این نوع پوشاک ولباس در منطقه عنبران، عجین بودن آن با باورها و اعتقادات زنان دلاور این خطه میباشد.
آداب و رسوم مردم عنبران:
آداب و رسوم ریشه دار تاریخی ایران زمین مانند عروسیها، چهارشنبه سوری ، عید نوروز ، عید قربان وعید فطر و… درعنبران جلوه ای ویژه داشته و به جهت عدم پذیرش تغییرات گذر زمان بسان موزه ای ، نه بی روح بلکه زنده وپویا بیانگر تاریخ اجتماعی ایران باستان بوده وگردشگران فرهنگی وتاریخی با مشاهده اینهمه حافظه تاریخی ارزشمند برزنده نگهداشتن این شیوه زندگانی صحه گذاشته و مردمان این دیاررا تحسین می کنند. قداست آب وچشمه ها در مراسم استقبال از بهار مانند»آتل پوتل»ومناجاتهای خالصانه با دادار هستی در خلوتگاههای دنج عنبران، انسانهای وارسته را به این دیار کشانده و رویاهای عارفانه را رقم می زند تا جاییکه آثارعبادتگاههای زرتشت ونیز تاریخ تصوف دوشاخه نقشبندیه و قادریه را در عبادتگاههای آن مانند: چلون، باباداوود، بابا حاجی،گس نپی، بابا خرم،کانه که ، ابوذه تحبه و… شاهد هستیم، نکته جالب اینجاست که عنبرانیهای پراکنده در اقصی نقاط جهان برای زنده نگهداشتن آداب و رسوم اصیل ایرانی از هرفرصتی برای حضور دراجرای این سنتهای ارزشمند بهره گرفته در برافراشته شدن بیرق فرهنگ ایرانی خودمشارکت می کنند.
صنایع دستی عنبران:
عنبران با داشتن ویژگیهای فرهنگی و روحیه خاص کارآفرینی مردمان سختکوش خود دارای صنایع دستی متعددی است که گلیم و مسند آن از شهرت جهانی برخورداراست ،گلیم عنبران یکی از دستاوردها و یادگاران تمدن ایران باستان است که دست به دست به امانت گشته تا در عصر فناوری اطلاعات چون نگینی درخشان پا به عرصه دنیای مجازی گذاشته و معرف فرهنگ اصیل این مرزو بوم به جهانیان می باشد. اصالت رنگ و طرح و سادگی و بی پیرایگی از ویژگیهای منحصر به فرد این محصول فرهنگی است که در دنیای پرهیاهوی کنونی کمتر محصول تولیدی حائز این مهم می باشد. ایران امروز با ساختار جمعیتی جوان نیازمند کارآفرینی در عرصه های مختلف اقتصادی است تا بتواند فرزندانی سربلند و خلاق را به جهان تحویل داده و گوشه گوشه های این خاک مقدس را آباد سازند.گلیم عنبران یکی از تولیدات هنری و اقتصادی است که می تواند در زمینه کارآفرینی و ایجاد ارزش افزوده منتهی به ایجاد شغل نقش جدی ایفاء نماید. این محصول سنتی گر چه دارای بازار جهانی و پر رونقی بوده است و در نمایشگاه های استانی، ملی و بین المللی حضوری چشمگیر دارد اما آنچه در این مقاله جای بحث دارد اینکه بخشی از تجارت و خرید و فروش امروزی به دنیای مجازی منتقل شده و دنیای اینترنت فرصت جدیدی را برای فعالیتهای اقتصادی فراهم کرده است که با در نظرگرفتن مشخصه فرامرزی و آزاد اینترنت فرصت ارزشمندی برای جوانان ذکاوتمند ایران زمین جهت حضور در این میدان محسوب می شود. گلیم عنبران در بازار تجارت الکترونیک از اهمیت خاصی برخوردار است. ضرورت دارد جوانان و فعالان بخش فناوری اطلاعات و نیز مسئولین دلسوز با حضور جدی در این بخش توان فکری مغز ایرانی را به منصه ظهور رسانده و ضمن اعلام موجودیت بیش از پیش در جهان کنونی در راه رفع مشکل اساسی بیکاری، گامهای استواری بردارند. باشد که عرضه گلیم عنبران درجهان مجازی فتح بابی باشد درجهت حضورکارآفرینان سایر بخشهای اقتصادی در دنیای جدید برای فروش محصولات تولیدی این سرزمین که طرفداران بسیاری نیز دارند.
درطول ایام سال خیل عظیمی از مسافران و گردشگران به سمت این منطقه روانه می‌شوند. عنبران مسیری نسبتا مناسب داشته ، جاده ترانزیتی مسیر اصلی آستارا به اردبیل بعداز گردنه حیران وخط هوایی فرودگاه بین المللی اردبیل با فاصله۲۰کیلومتری عنبران در خدمت گردشگران بوده و ایستگاه راه آهن پشت منطقه آزاد تجاری نمین نیز درحال ساخت می باشد.